Trầm cảm sau sinh

đổi hóa học này, những thay đổi xã hội và tâm lý khi có con làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng sau, hãy báo ngay nhân viên y tế: ý nghĩ hại bản thân hoặc em bé; ý nghĩ về cái chết hoặc tự tử lặp lại; khí sắc trầm buồn gần như cả ngày, gần như mỗi ngày trong 2 tuần qua; lo âu, tội lỗi, tuyệt vọng, sợ hãi, hoảng loạn hoặc vô dụng; khó suy nghĩ, tập trung, ra quyết định hoặc ứng phó sinh hoạt hằng ngày; mất hứng thú hoặc niềm vui với hầu hết hoạt động gần như mỗi ngày trong 2 tuần qua.

Có thể phòng ngừa trầm cảm sau sinh không? Vài mẹo giúp phòng ngừa hoặc ứng phó: thực tế về kỳ vọng với bản thân và em bé; hạn chế khách khi mới về nhà; nhờ giúp đỡ và nói rõ cách người khác có thể giúp; ngủ/nghỉ khi bé ngủ; tập luyện, đi dạo, ra khỏi nhà nghỉ ngơi; lọc bớt cuộc gọi; ăn uống hợp lý, tránh rượu và caffeine; giữ liên lạc với gia đình, bạn bè, không tự cô lập; vun đắp mối quan hệ với bạn đời, dành thời gian cho nhau; chấp nhận có ngày vui ngày buồn.

Điều trị trầm cảm sau sinh Điều trị tùy dạng và mức độ triệu chứng, gồm thuốc giải lo âu hoặc chống trầm cảm, tâm lý trị liệu và tham gia nhóm hỗ trợ. Với loạn thần sau sinh, thường thêm thuốc điều trị loạn thần và cần nhập viện. Nếu đang cho con bú, đừng cho rằng bạn không thể dùng thuốc trầm cảm, lo âu hay loạn thần — hãy trao đổi các lựa chọn với nhân viên y tế.

Tiên lượng thế nào? Với sự giúp đỡ chuyên môn, gần như tất cả phụ nữ bị trầm cảm sau sinh đều có thể vượt qua triệu chứng.

Trầm cảm sau sinh con hoặc mất thai

Trầm cảm sau sinh là gì? Trầm cảm sau sinh là sự kết hợp phức tạp của các thay đổi thể chất, cảm xúc và hành vi xảy ra sau sinh, do những thay đổi về hóa học, xã hội và tâm lý liên quan đến việc có con.

Ai bị ảnh hưởng bởi trầm cảm sau sinh? Trầm cảm sau sinh phổ biến. Tới 75% bà mẹ mới trải qua “baby blues” (buồn thoáng qua) sau sinh. Tới 15% trong số này sẽ tiến triển thành trầm cảm nặng và kéo dài hơn — gọi là trầm cảm sau sinh. Một trong 1.000 phụ nữ tiến triển thành tình trạng nghiêm trọng hơn là loạn thần sau sinh (postpartum psychosis).

Yếu tố nào tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh? • Có tiền sử cá nhân hoặc gia đình bị trầm cảm hoặc rối

loạn khó chịu tiền kinh nguyệt (PMDD).

• Ít hỗ trợ xã hội.

• Mâu thuẫn vợ chồng.

• Cảm xúc lưỡng lự về việc mang thai.

• Tiền sử trầm cảm trong thai kỳ — 50% phụ nữ trầm cảm

khi mang thai sẽ bị trầm cảm sau sinh.

Các dạng trầm cảm sau sinh Baby blues (buồn thoáng qua): gặp ở 50–75% phụ nữ sau sinh. Bạn có thể khóc thường xuyên, kéo dài mà không rõ lý do, buồn và lo âu. Thường bắt đầu trong tuần đầu (1–4 ngày). Dù khó chịu, tình trạng thường tự hết trong hai tuần mà không cần điều trị — bạn chỉ cần được trấn an và giúp đỡ với em bé, việc nhà.

Trầm cảm sau sinh: nghiêm trọng hơn nhiều so với baby blues, ảnh hưởng khoảng 1/10 bà mẹ mới. Nếu từng bị, nguy cơ tăng lên 30%. Bạn có thể cảm xúc lên xuống thất thường, khóc nhiều, cáu gắt và mệt mỏi, kèm cảm giác tội lỗi, lo âu và không thể chăm sóc bé hoặc chính mình. Triệu chứng từ nhẹ đến nặng, có thể xuất hiện trong vài ngày sau sinh hoặc từ từ, thậm chí đến một năm sau. Điều trị bằng liệu pháp tâm lý hoặc thuốc chống trầm cảm rất hiệu quả.

Loạn thần sau sinh: dạng cực nặng, cần cấp cứu y tế. Tương đối hiếm (1/1.000 phụ nữ). Triệu chứng thường xuất hiện nhanh sau sinh và nặng, kéo dài vài tuần đến vài tháng: kích động dữ dội, lú lẫn, tuyệt vọng và xấu hổ, mất ngủ, hoang tưởng, ảo giác, tăng hoạt động, nói nhanh hoặc hưng cảm. Loạn thần sau sinh cần chăm sóc y tế ngay vì tăng nguy cơ tự tử và hại cho bé. Điều trị thường gồm nhập viện và dùng thuốc.

Nguyên nhân gây trầm cảm sau sinh? Cần thêm nghiên cứu về mối liên hệ giữa sự sụt giảm nội tiết nhanh sau sinh và trầm cảm. Estrogen và progesterone tăng gấp mười lần khi mang thai nhưng giảm mạnh sau sinh; đến ngày thứ 3, chúng về mức trước mang thai. Cùng các thay