Thay đổi cơ thể sau sinh

Dưới đây là một số thay đổi thể chất bạn có thể gặp:

Sản dịch (lochia) Sản dịch là dịch âm đạo sau sinh thường, có mùi hơi ngai ngái như dịch kinh nguyệt. Sản dịch màu đỏ sẫm trong 3 ngày đầu; vài cục máu nhỏ (không lớn hơn quả mận) là bình thường. Khoảng ngày 4 đến 10, sản dịch loãng hơn, màu hồng đến nâu. Khoảng ngày 7–10 đến ngày 14, sản dịch màu kem hoặc vàng. Bạn có thể thấy sản dịch tăng khi ngủ dậy, khi vận động hoặc khi cho con bú. Mẹ sinh mổ có thể có ít sản dịch hơn sau 24 giờ so với sinh thường. Chảy máu thường ngừng sau 4–6 tuần. Hãy dùng băng vệ sinh, không dùng tampon, vì không được đưa gì vào âm đạo trong 6 tuần.

Dịch từ vết mổ Nếu bạn sinh mổ hoặc triệt sản (thắt vòi), việc ra một ít dịch hồng, loãng từ vết mổ là bình thường. Giữ vết mổ sạch, khô; rửa bằng xà phòng và nước ấm. Có thể tắm bình thường. Nếu dịch không ngừng hoặc chuyển đặc, vàng hoặc xanh, hãy gọi nhân viên y tế.

Sữa mẹ Khi cho con bú, vú có thể rỉ sữa. Nếu không cho bú, rỉ sữa có thể xảy ra lúc đầu và ngừng trong 1–2 tuần. Miếng lót thấm sữa đặt trong áo ngực giúp giữ khô.

Cương tức vú Cương tức vú là hiện tượng vú sưng, có cảm giác ấm, cứng và nặng, do tăng tuần hoàn đến vú. Có thể xảy ra khi sữa về hoặc khi bỏ một cữ bú. Nếu bạn cho bú bình, có thể giảm khó chịu bằng thuốc giảm đau theo chỉ định, chườm đá và mặc áo ngực nâng đỡ. Khi cho con bú, thường có thể phòng cương tức bằng cách cho bú thường xuyên hoặc hút sữa. Để giảm khó chịu, chườm ấm hoặc tắm ấm giúp sữa xuống (rồi cho bú hoặc hút ngay sau đó). Nếu vẫn khó chịu, thử: chườm đá; vắt bớt sữa trước khi cho bú; dùng thuốc kháng viêm như ibuprofen theo chỉ định để giảm sưng; mặc áo ngực nâng đỡ. Nếu một vùng vú đỏ, hình nêm hướng về núm vú, có thể là nhiễm trùng — hãy gọi nhân viên y tế.

Cơn co tử cung Trong vài giờ sau sinh, đáy tử cung (fundus) ở khoảng ngang rốn, giữ vậy khoảng một ngày rồi hạ dần mỗi ngày. Nếu cho con bú, việc này có thể nhanh hơn. Không biến chứng, tử cung trở về kích thước gần như trước mang thai (bằng quả lê) trong khoảng 6 tuần. Đau sau sinh (after-pains) do cơn co tử cung giúp cầm máu chỗ bánh rau bám; hay gặp hơn ở người sinh nhiều lần, có thể dữ dội (nhất là khi cho bú) trong khoảng 5 phút rồi dịu dần. Để giảm khó chịu: nằm sấp với gối kê dưới bụng dưới; đi bộ; dùng thuốc giảm đau theo chỉ định; ngâm sitz; chườm ấm lên bụng.

Tiểu tiện Bạn có thể thấy khó chịu khi đi tiểu. Khó chịu là thường gặp, nhưng hãy báo nhân viên y tế nếu đau hoặc khó tiểu.

Khó chịu vùng tầng sinh môn Nếu bạn được cắt tầng sinh môn, vùng da giữa âm đạo và hậu môn có thể rất đau và nhạy cảm. Chườm mát lên tầng sinh môn có thể giảm đau, sưng trong vài ngày đầu. Để giảm khó chịu, thử ngâm sitz ấm: ngồi trong bồn có ít nước ấm (không thêm sữa tắm tạo bọt hay sản phẩm khác để tránh nhiễm trùng). Có thể mua chậu nhỏ đặt trên bồn cầu; cách này cũng dùng cho khó chịu do trĩ.

Chăm sóc tầng sinh môn Giữ tầng sinh môn sạch giúp dễ chịu và tránh nhiễm trùng. Sau mỗi lần đi vệ sinh và/hoặc thay băng, đổ nước ấm vào bình xịt vệ sinh (peri bottle được phát ở viện), xịt lên vùng giữa âm đạo và hậu môn theo chiều trước ra sau. Thấm khô bằng giấy vệ sinh, không chà xát. Thay băng sạch thường xuyên. Tiếp tục chăm sóc tầng sinh môn trong một tuần sau sinh.

Tiểu/đại tiện không tự chủ Căng giãn cơ khi sinh có thể gây mất kiểm soát tiểu tiện và đôi khi đại tiện tạm thời. Tiểu không tự chủ hay gặp hơn khi bạn cười, ho hoặc gắng sức. Tập Kegel giúp cải thiện; tình trạng sẽ khá hơn sau vài tuần. Nếu vẫn còn sau lần khám hậu sản đầu, hãy trao đổi với nhân viên y tế.

Táo bón Lần đi tiêu đầu sau sinh có thể muộn đến ngày thứ 3–4. Nhân viên y tế có thể kê hoặc khuyên dùng thuốc làm mềm phân không kê đơn. Tăng trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt; uống ít nhất 10–12 cốc nước mỗi ngày. Thuốc giảm đau opioid có thể làm nặng thêm táo bón, nên hạn chế nếu có thể. Kem không kê đơn và ngâm sitz giúp giảm khó chịu do trĩ. Nếu táo bón dai dẳng, hãy gọi nhân viên y tế.

Đổ mồ hôi Tăng đổ mồ hôi, nhất là ban đêm, thường gặp sau sinh khi cơ thể điều chỉnh nồng độ nội tiết mới.

Kinh nguyệt Nếu cho con bú, bạn có thể chưa có kinh cho đến khi bé cai sữa. Lưu ý: dù chưa có kinh khi cho bú, bạn vẫn có thể mang thai. Nếu nuôi bằng sữa công thức, thường có kinh lại sau 6– 12 tuần; vài chu kỳ đầu có thể không đều.

Khi nào gọi nhân viên y tế sau sinh Hãy gọi nhân viên y tế nếu bạn có: sốt trên 100,4°F (38°C) hoặc rét run dữ dội; sản dịch hôi; ra máu đỏ tươi kéo dài quá ngày thứ ba; ra cục máu lớn (hơn quả mận); đau, buốt hoặc khó tiểu; tăng lượng sản dịch/máu đến mức phải thay hơn một băng mỗi giờ; nhìn mờ; đau đầu dữ dội hoặc ngất; tăng đau, đỏ, chảy dịch hoặc hở vết mổ (sinh mổ); đau, sưng hoặc đỏ dữ dội ở một chi hơn bên kia; vùng vú đỏ, ấm, đau; khó thở; bất kỳ dấu hiệu trầm cảm sau sinh nào như không ứng phó được với sinh hoạt hằng ngày, có ý nghĩ hại bản thân hoặc em bé, lo âu/hoảng loạn/sợ hãi hầu hết thời gian trong ngày (xem phần “Trầm cảm sau sinh”).