Chọn ghế ngồi ô tô cho bé

[Lưu ý bản địa hóa: các quy định pháp lý trong phần này của bản gốc là của Hoa Kỳ. Xem khung quy định Việt Nam ngay dưới đây; phần còn lại là kiến thức an toàn phổ quát vẫn áp dụng tốt.]

Quy định tại Việt Nam (từ 1/7/2026): Khi chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái không được để trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ (ghế/đệm chuyên dụng — hệ thống CRS/ECRS). Vi phạm có thể bị phạt tiền (mức 800.000 – 1.000.000 đồng theo quy định hiện hành). Hãy cập nhật quy định mới nhất khi áp dụng.

Vì sao chọn đúng ghế ngồi ô tô lại quan trọng? Chọn ghế ngồi ô tô cho bé là một trong những việc quan trọng nhất trước khi bé chào đời. Có nhiều nhãn hiệu và loại ghế; hãy dành thời gian và công sức chọn loại phù hợp với bé và với xe của bạn.

Cần tìm gì ở một chiếc ghế ô tô cho trẻ? Hãy chọn ghế phù hợp nhất với bé và với xe của bạn. Không phải ghế nào cũng như nhau và cũng không hợp với mọi loại xe. Ghế nên chọn dựa trên chiều cao và cân nặng của bé; hãy thử để chắc chắn ghế vừa với bé và xe. Để lắp đúng, đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc liên hệ kỹ thuật viên ghế ô tô có chứng chỉ ở gần bạn.

Ghế đắt tiền hơn có tốt hơn không? Giá không nên là tiêu chí duy nhất. Mọi ghế đều đạt cùng tiêu chuẩn an toàn và phải qua cùng các bài kiểm tra va chạm. Ghế đắt hơn thường có thêm tính năng, nhưng không hẳn an toàn hơn hay dễ dùng hơn.

Có thể mua ghế cũ không? Quy định an toàn ghế thay đổi thường xuyên, nên nếu có thể, đừng mua ghế cũ. Không bao giờ dùng ghế đã va chạm, thiếu bộ phận hoặc hư hỏng. Cũng khó biết ghế có được bảo quản đúng hay từng bị tai nạn hay không, nên mua ghế cũ mà không rõ lai lịch là không khuyến khích. Dù mua ghế nào, hãy đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất (có thể lấy trực tuyến hoặc từ hãng), đăng ký ghế với nhà sản xuất và kiểm tra ghế có bị thu hồi không.

Ghế nên vừa với bé thế nào? Ghế cho trẻ nhỏ nên có đai an toàn 5 điểm: hai điểm ở vai (mỗi vai một), hai điểm ở hông (mỗi hông một), và một điểm khóa giữa hai chân. Với dây vai, điểm gắn vào ghế nên ở ngang hoặc ngay dưới vai bé (hầu hết ghế cho phép chỉnh độ cao lưng ghế để tạo độ cao dây vai đúng). Dây vai cũng nên có kẹp giữ (retainer clip) giữ dây trên ngực; kẹp này cài ngang ngực ở ngang nách và giữ ở vị trí đó khi dây được siết chặt. Khi mọi kẹp đã cài, siết dây sao cho bạn không “véo” được đoạn dây thừa nào giữa các ngón tay (thử bằng cách đặt một ngón ngay trên và một ngón ngay dưới ngang xương đòn).

Có những loại ghế ô tô nào? Có bốn loại ghế cho trẻ: quay mặt về sau (chỉ dành cho trẻ nhỏ – infant-only); ghế chuyển đổi (convertible); ghế kết hợp (combination); ghế nâng (booster). Cũng có ghế và đai làm riêng cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Mỗi loại có tính năng phù hợp với giai đoạn của bé và có giới hạn cân nặng khác nhau. Luôn xem thông tin nhà sản xuất kèm theo ghế trước khi mua.

• Ghế chỉ cho trẻ nhỏ (infant-only): còn gọi là ghế quay

mặt về sau — tư thế an toàn nhất cho trẻ nhỏ. Để bảo vệ tốt nhất, giữ bé quay mặt về sau ở ghế sau càng lâu càng tốt; khuyến nghị đến 3 tuổi. Ghế nên ngả khoảng 45 độ và không bao giờ đặt trước túi khí. Độ cao dây vai ở ngang vai bé hoặc ngay dưới. Không vượt quá chiều cao/cân nặng tối đa; nếu vượt, chuyển bé sang ghế chuyển đổi ở tư thế quay mặt về sau.

• Ghế chuyển đổi (convertible): về cơ bản là hai ghế trong một, đặt ở ghế sau, quay mặt về sau đến khi bé khoảng 3 tuổi và ít nhất 20 pound (~9 kg) (nhiều ghế cho phép cân nặng quay sau cao hơn). Sau đó xoay ghế về phía trước; khi đã quay trước, đặt độ cao dây vai ngay trên vai bé.

• Ghế kết hợp (combination): đặt ở ghế sau, quay mặt về trước, dành cho trẻ từ 1 tuổi trở lên và nặng khoảng 20– 40 pound (_{9–18 kg). Có thể chuyển thành ghế nâng định vị đai khi bé nặng ít nhất 40 pound (}18 kg) và ít nhất 4 tuổi. Không dùng quay mặt về sau.

• Ghế nâng (booster): dành cho trẻ 4–8 tuổi và cao ít nhất 4 feet 9 inch (~145 cm). Bắt đầu dùng khi bé lớn quá ghế cũ (tai cao hơn lưng ghế, vai cao hơn khe dây trên) hoặc đạt giới hạn cân nặng. Thường dùng đến khi bé ít nhất 8 tuổi và cao 4’9“, rồi mới dùng đai an toàn thường ở ghế sau.

Có bắt buộc phải có ghế ô tô không? Dù quy định pháp luật thế nào, bé vẫn an toàn nhất khi dùng ghế/thiết bị an toàn phù hợp. Trẻ nhỏ không dùng loại thiết bị nào sẽ không được bảo vệ khỏi chấn thương nghiêm trọng. Quy tắc chung là giữ trẻ trong ghế phù hợp cho đến khi bé cao khoảng 1,35 m (4’9“). (Tại Việt Nam, xem khung quy định ở đầu mục này.)

Khi nào bé có thể dùng đai an toàn thường? Bé sẵn sàng dùng đai an toàn ô tô thường khi đạt các tiêu chí: vượt giới hạn cân nặng của ghế nâng (khoảng 80 pound ~36 kg); ngồi tựa lưng vào ghế; gập gối được qua mép ghế. Trẻ dưới 13 tuổi nên ngồi ghế sau. Mọi người luôn nên thắt dây an toàn.

Tìm thêm thông tin về ghế ô tô ở đâu? Truy cập trang của National Highway Traffic Safety Administration (www.nhtsa.gov) — có công cụ giúp tìm ghế an toàn cho bé bằng cách nhập ngày sinh, chiều cao và cân nặng của bé (https://www.nhtsa.gov/equipment/car-seats- and-booster-seats#car-seat-finder).

References

US Department of Transportation, NHTSA. Car Seats and Booster Seats. Accessed 1/28/2020. — American Academy of Pediatrics, healthychildren.org. Car Seats: Information for Families. — Safe Kids Worldwide. Car Seat Safety Tips. — Governors Highway Safety Association. Child Passenger Safety.

This information is provided by the Cleveland Clinic and is not intended to replace the medical advice of your doctor or healthcare provider. © Copyright 1995–2023 The Cleveland Clinic Foundation. All rights reserved.