Ngày bé chào đời: Những gì diễn ra khi chuyển dạ
gì diễn ra khi chuyển dạ
Cảm thấy vừa háo hức vừa lo sợ về chuyện chuyển dạ, sinh nở là điều bình thường. Hy vọng phần này giúp giải đáp thắc mắc để bạn biết điều gì sẽ đến.
Chuyển dạ bắt đầu khi nào? Chuyển dạ bắt đầu khi cổ tử cung mở (dilate) và mỏng đi (efface). Cơ tử cung co (gò) đều đặn. Trong cơn gò (hay đợt sóng), bụng cứng lại; giữa các cơn, bụng mềm ra khi tử cung thư giãn.
Làm sao biết tôi đang chuyển dạ? Có người có dấu hiệu rất rõ, người khác thì không. Nhiều người cảm nhận mình đang chuyển dạ sớm mà không thật chắc chắn. Không ai biết nguyên nhân khởi phát chuyển dạ, nhưng nhiều thay đổi nội tiết và thể chất có thể báo hiệu. Cơn gò thường bắt đầu đều đặn nhưng cách quãng, rồi dần mạnh hơn và thường xuyên hơn. Bạn để ý những đợt sóng kéo dài trọn một phút. Nếu nghĩ mình chuyển dạ nhưng không chắc, hãy gọi nhân viên y tế để trao đổi.
Một số thay đổi bạn có thể gặp:
Sa bụng (Lightening): Là quá trình bé lún xuống khung chậu. Có thể xảy ra vài tuần hoặc vài giờ trước chuyển dạ. Vì tử cung đè lên bàng quang, bạn có thể thấy mót tiểu nhiều hơn.
Nút nhầy cổ tử cung (Mucous Plug): Nút nhầy tích tụ ở lỗ cổ tử cung trong thai kỳ để bảo vệ bé. Khi cổ tử cung bắt đầu mở, bạn có thể thấy một ít nhầy — trong, hồng hoặc lẫn máu. Chuyển dạ có thể bắt đầu ngay sau khi ra nút nhầy, hoặc vài tuần sau.
Cơn gò (Contractions): Chuyển dạ là khi cơn gò đến đều đặn và tăng về tần suất, thời lượng và cường độ. Cơn gò chuyển dạ gây khó chịu hoặc đau âm ỉ ở lưng và bụng dưới, kèm đè nặng vùng chậu dưới. Bạn có thể thấy ra ít máu âm đạo. Cơn gò chuyển dạ không dừng khi đổi tư thế, uống nước hay thư giãn. Dù cơn gò khó chịu, bạn vẫn có thể thư giãn giữa các cơn.
Phần đầu này gọi là giai đoạn I (pha tiềm tàng), dễ chịu đựng hơn ở nhà so với ở viện. Tất nhiên, hãy chắc chắn bé cử động bình thường — đây là lúc tốt để đếm cú đạp. Nếu lo lắng, hãy liên hệ nhân viên y tế.
Bấm giờ cơn gò Ghi lại giờ bắt đầu và giờ kết thúc của cùng một cơn gò, gồm cả thời gian gò và thời gian nghỉ trước cơn kế tiếp.
Vài gợi ý giúp bạn vượt qua chuyển dạ sớm: nếu cơn gò thật sự và bạn đang chuyển dạ thật, bạn sẽ không làm chúng dịu đi được. Cơn nào làm dịu được thì ít khả năng là chuyển dạ thật. Hãy thử:
• Đánh lạc hướng bằng cách đi dạo, mua sắm hoặc xem
phim.
• Ngâm bồn nước ấm hoặc tắm nước ấm.
• Cố gắng ngủ — bạn sẽ cần năng lượng cho cuộc chuyển
dạ!
Vỡ ối Túi ối quanh bé chỉ vỡ khoảng 10% số trường hợp. Nếu vỡ, bạn có thể thấy dòng nước trào ra đột ngột hoặc rỉ đều đặn. Dịch này thường màu vàng rơm và không mùi. Nếu vỡ ối, hãy báo nhân viên y tế. Hãy nhớ từ TACO và báo chi tiết: T (Time) = giờ vỡ ối, A (Amount) = lượng dịch, C (Color) = màu dịch, O (Odor) = mùi dịch.
Chuyển dạ có thể chưa bắt đầu ngay. Như mọi khi, hãy chắc chắn bé cử động tốt. Nếu lo lắng, hãy báo cho chúng tôi!
Xóa và mở cổ tử cung Cổ tử cung ngắn lại và mỏng đi để căng và mở quanh đầu bé. Việc ngắn và mỏng đi gọi là xóa (effacement), đo bằng phần trăm từ 0% đến 100%. Việc căng và mở gọi là mở cổ tử cung (dilation), đo từ 1 đến 10 cm. Xóa và mở là kết quả trực tiếp của các cơn gò tử cung hiệu quả. Tiến triển chuyển dạ được đo bằng mức cổ tử cung đã mở và mỏng để bé đi qua âm đạo.
Khi nào nên gọi nhân viên y tế hoặc đến bệnh viện? Hãy gọi theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Gọi trong lúc chuyển dạ sớm nếu bạn có thắc mắc hoặc lo lắng. Cũng gọi nếu:
• Bạn nghĩ mình đã vỡ ối.
• Bạn ra máu nhiều hơn chỉ là rỉ máu.
• Cơn gò rất mạnh — bạn không đi lại được — và đã như
vậy mỗi 3–5 phút suốt một giờ. (Nếu đã sinh một lần, bạn có thể không muốn chờ lâu vậy — hãy trao đổi với nhân viên y tế.)
• Bạn lo lắng về cử động của bé.
Điều gì diễn ra khi tôi đến bệnh viện? Khi đến viện, bạn sẽ đến khoa Chuyển dạ và Sinh (Labor and Delivery) và làm thủ tục. Thường bạn được khám ở khu vực phân loại (triage) trước, để nhập viện hoặc làm xét nghiệm. Chỉ nên có một người đi cùng bạn vào khu triage vì phòng
khá nhỏ. Nếu được nhập viện, bạn sẽ được đưa đến phòng chuyển dạ. Tại đó, bạn có thể trải qua:
• Kiểm tra mạch, huyết áp và nhiệt độ.
• Máy theo dõi được đặt lên bụng để theo dõi nhịp tim
thai và cơn gò.
• Điều dưỡng hoặc nhân viên y tế khám cổ tử cung xem
chuyển dạ tiến triển đến đâu.
• Đặt đường truyền tĩnh mạch (IV) ở tay để truyền dịch và
thuốc.
Các giai đoạn của chuyển dạ Giai đoạn I là phần dài nhất, chia làm hai phần: chuyển dạ sớm và chuyển dạ tích cực.
Chuyển dạ sớm: Cổ tử cung bắt đầu mở và xóa nhờ các cơn gò đều đặn, mạnh dần. Một số người thấy ra ít dịch lẫn máu. Chuyển dạ sớm có thể kéo dài hàng giờ đến hàng ngày. Tốt nhất là ở nhà, miễn là bé vẫn cử động tốt. Đây là lúc dùng các cách đánh lạc hướng đã nói. Sự háo hức thường dâng cao trong chuyển dạ sớm.
Chuyển dạ tích cực: Cơn gò mạnh hơn và gần nhau hơn. Chúng tôi thường bảo người bệnh gọi khi cơn gò cách nhau 5 phút, kéo dài 1 phút và đã đều đặn suốt 1 giờ — hãy nhớ “5- 1-1”. Bạn có thể thấy cơn gò cả ở bụng và lưng. Đây là lúc gọi cho chúng tôi và đến viện. Ối có thể vỡ (hoặc chưa). Đôi khi trong chuyển dạ tích cực, háo hức nhường chỗ cho do dự và sợ hãi; bạn có thể xin giảm đau ở giai đoạn này. Đây là lúc tốt để trao đổi với nhân viên y tế về cách giảm đau phù hợp — chỉ bạn mới biết mình muốn gì.
Giai đoạn II bắt đầu khi cổ tử cung mở trọn. Hầu hết mọi người thấy mót rặn khi bước vào giai đoạn này. Có thể mất vài phút đến vài giờ để rặn bé ra. Thời gian dài ngắn tùy việc bạn đã sinh lần nào chưa, kích thước và ngôi thai của bé. Bạn có thể thử rặn ở nhiều tư thế; đôi khi tốt nhất là ở tư thế chống tay và gối. Nhân viên y tế có thể yêu cầu bạn rặn nhẹ hơn để tầng sinh môn căng từ từ, giảm tổn thương. Khi đầu bé ra, thân sẽ ra nhanh theo. Bé sẽ được đặt lên bụng bạn nếu mọi việc thuận lợi. Thường khi không có biến chứng, bạn hoặc bạn đời có thể “đón” bé. Sau một khoảng ngắn, dây rốn được kẹp và cắt, rồi chờ sổ rau.
Giai đoạn III là lúc sổ rau. Thường bạn chỉ cần tập trung vào bé và thư giãn; đôi khi chúng tôi yêu cầu bạn rặn một hai lần. Nhớ rằng bánh rau nhỏ và mềm hơn nhiều so với em bé! Chúng tôi mong bánh rau sổ trong khoảng 30 phút. Kiểm soát chảy máu rất quan trọng, không chỉ cho sức khỏe của bạn mà còn để duy trì nguồn sữa nếu bạn định cho con bú. Chúng tôi thường dùng thuốc để tử cung co chặt khi sổ rau, giúp kiểm soát chảy máu.