Tăng huyết áp trong thai kỳ

kỳ

• Bệnh thận.

• Có thai bằng thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

• Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.

Trong thai kỳ, tăng huyết áp có thể ảnh hưởng đến cơ thể theo cách khác với bình thường. Tăng huyết áp, nhất là khi không được kiểm soát tốt, có thể gây biến chứng thai kỳ cho cả mẹ và bé.

Tăng huyết áp là gì? Huyết áp là lực máu đẩy vào thành mạch. Tim bơm máu vào các động mạch (mạch máu) đưa máu đi khắp cơ thể. Tăng huyết áp nghĩa là áp lực trong động mạch cao hơn mức bình thường.

Có những dạng tăng huyết áp nào trong thai kỳ? Tăng huyết áp gặp ở khoảng 10% các thai kỳ. Có nhiều dạng khác nhau, khác nhau về mức độ nặng và tác động lên cơ thể cũng như thai kỳ. Các dạng gồm:

• Tăng huyết áp mạn tính: huyết áp cao đã có từ trước khi

mang thai.

• Tăng huyết áp thai kỳ: huyết áp cao xuất hiện lần đầu từ tuần thứ 20 trở đi, nhưng không có dấu hiệu hay triệu chứng nào khác của tiền sản giật. Một số phụ nữ về sau tiến triển thành tiền sản giật, số khác có lẽ đã bị tăng huyết áp mạn tính từ trước.

• Tiền sản giật (preeclampsia): một tình trạng chỉ gặp

trong thai kỳ, thường sau tuần 20. Tiền sản giật là tăng huyết áp, điển hình kèm protein niệu. Nó có thể gây biến chứng ở thận, gan và các cơ quan khác, và có thể liên quan đến co giật (sản giật – eclampsia). Tiền sản giật cũng có thể ảnh hưởng đến bánh rau, dẫn đến thai nhỏ.

• Tăng huyết áp mạn tính có tiền sản giật ghép thêm: tiền sản giật xuất hiện ở người vốn đã bị tăng huyết áp mạn tính (huyết áp cao trước khi mang thai).

Ai có nguy cơ cao bị tiền sản giật? Một phụ nữ dễ bị tiền sản giật hơn nếu đây là lần mang thai đầu, mang đa thai, hoặc từng bị tiền sản giật ở lần mang thai trước.

Nguy cơ cũng cao hơn nếu bạn có các yếu tố sau:

• Tăng huyết áp mạn tính (huyết áp cao trước khi mang

thai).

• Đái tháo đường trước khi mang thai.

• Đái tháo đường thai kỳ.

• Rối loạn đông máu.

• Lupus.

• Béo phì với BMI > 30.

• Hội chứng kháng thể kháng phospholipid.

• Tuổi mẹ từ 35 trở lên.

• Từng bị tăng huyết áp thai kỳ hoặc tiền sản giật ở lần

mang thai trước.

• Tiền sử gia đình bị tăng huyết áp thai kỳ.

Dấu hiệu và triệu chứng của tiền sản giật? • Hai lần đo cách nhau ít nhất 4 giờ đều tăng huyết áp:

huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên, hoặc tâm trương từ 90 mmHg trở lên.

• Có protein trong nước tiểu.

• Tiểu cầu thấp.

• Vấn đề về thận.

• Vấn đề về gan.

• Có dịch trong phổi.

• Đau đầu mới, dai dẳng không dứt.

• Nhìn thấy đốm đen bay hoặc lóe sáng (floaters/flashers).

Tăng huyết áp trong thai kỳ nguy hiểm ra sao? Tăng huyết áp trong thai kỳ có thể khiến bánh rau không nhận đủ máu, oxy và dưỡng chất. Lượng máu đến bánh rau giảm có thể dẫn đến trẻ nhẹ cân. Các biến chứng khác cũng có thể xảy ra (không phải ai bị tăng huyết áp cũng gặp), bao gồm:

• Co giật ở người mẹ.

• Đột quỵ.

• Suy thận tạm thời.

• Vấn đề về gan.

• Thai chậm phát triển.

• Thiểu ối (ít nước ối quanh thai).

• Rau bong non (bánh rau tách khỏi thành tử cung).

• Sinh non.

Có thể phòng ngừa tăng huyết áp trong thai kỳ không? Vì chưa rõ nguyên nhân, tăng huyết áp trong thai kỳ thường không thể phòng ngừa hoàn toàn. Với phụ nữ nguy cơ cao bị tiền sản giật, dùng aspirin liều thấp (baby aspirin) hằng ngày để dự phòng được khuyến nghị. Tăng huyết áp trong thai kỳ đôi khi có thể được theo dõi và kiểm soát với sự hỗ trợ của nhân viên y tế. Tuy nhiên, đôi khi tiền sản giật buộc phải cho sinh. Huyết áp của bạn sẽ được kiểm tra định kỳ trong các buổi khám thai. Nếu có bất kỳ lo lắng nào về huyết áp, hãy trao đổi với nhân viên y tế.

Sau sinh tôi còn bị tăng huyết áp không? Tăng huyết áp trong thai kỳ thường hết sau sinh, nhưng làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim về sau. Phụ nữ vốn bị tăng huyết áp mạn tính từ trước thường vẫn còn bệnh sau sinh. Đôi khi huyết áp vẫn cao sau sinh và cần điều trị bằng thuốc. Nhân viên y tế sẽ đồng hành với bạn sau thai kỳ để kiểm soát huyết áp.

References • ACOG Practice Bulletin Number 222. June 2020: Gestational Hypertension and Preeclampsia.

• U.S. Department of Health & Human Services, Office on Women’s Health. Pregnancy Complications. Accessed 1/22/2019. • March of Dimes. High Blood Pressure During Pregnancy. Accessed 1/22/2019.