Các lựa chọn giảm đau khi sinh

sinh

Chuyển dạ sẽ như thế nào? Chuyển dạ của mỗi người mỗi khác, và mỗi người cảm nhận khó chịu khác nhau. Đau khi chuyển dạ do cơn co cơ tử cung và áp lực lên cổ tử cung; cũng có thể do bé đè lên bàng quang, ruột và do đường sinh, âm đạo bị căng khi bé đi qua.

Cường độ đau không phải lúc nào cũng là lý do người ta tìm giảm đau; thường là do tính lặp đi lặp lại và thời gian đau kéo dài với mỗi cơn gò. Đôi khi nỗi sợ điều chưa biết cộng thêm sức mạnh của cơn gò có thể quá tải. Giảm đau có thể là điều cần thiết để lấy lại cảm giác kiểm soát.

Có những lựa chọn giảm đau nào khi sinh? Hãy tìm hiểu các lựa chọn giảm đau và trao đổi với nhân viên y tế từ trước. Việc dùng giảm đau không có gì phải áy náy — chỉ bạn mới biết mình cảm thấy thế nào, nên quyết định kiểm soát đau phải do chính bạn. Nếu mục tiêu của bạn là sinh không vô cảm, hãy nói với nhân viên y tế; họ cũng có thể hỗ trợ lựa chọn này. Vào lúc nào đó trong chuyển dạ, bạn sẽ được trao đổi với đội gây mê về giảm đau. Họ có thể nói với bạn về:

• Thuốc giảm đau (analgesic): tiêm vào tĩnh mạch hoặc cơ để làm dịu khó chịu. Thuốc không loại bỏ hoàn toàn cơn đau nhưng làm giảm. Vì ảnh hưởng toàn thân và có thể làm cả mẹ và bé buồn ngủ, chúng chủ yếu dùng trong chuyển dạ sớm để giúp bạn nghỉ và giữ sức.

• Gây mê toàn thân: dùng cho cấp cứu trong sinh. Gây ngủ và phải do bác sĩ gây mê thực hiện. Tuy an toàn, gây mê toàn thân khiến bạn không thể nhìn con ngay sau sinh.

• Gây tê tại chỗ: nhân viên y tế có thể dùng để làm tê vùng đau khi sinh hoặc khi cần khâu sau sinh. Thuốc tê tại chỗ không làm giảm khó chịu trong lúc chuyển dạ.

• Gây tê vùng (ngoài màng cứng, tủy sống): là cách giảm đau phổ biến và hiệu quả nhất, giảm nhiều hoặc loại bỏ đau suốt quá trình sinh, và có thể dùng nếu cần mổ lấy thai. Do bác sĩ gây mê thực hiện trong chuyển dạ. Có 3 loại: tủy sống, ngoài màng cứng và kết hợp tủy sống/ngoài màng cứng. Với mỗi loại, thuốc được đặt gần các dây thần kinh ở lưng dưới để chặn đau ở một vùng rộng trong khi bạn vẫn tỉnh. Vì lý do an toàn, người nhà thường được yêu cầu ra khỏi phòng khi gây tê vùng.

Ba loại gây tê vùng:

1. Ngoài màng cứng (Epidural): đặt một ống nhựa mảnh ở lưng, có thể truyền thuốc khi cần. Ống lưu lại suốt chuyển dạ. Nếu cần mổ, có thể truyền liều mạnh hơn qua ống.

2. Tủy sống (Spinal): thường dùng trong mổ lấy thai chủ động. Thuốc tê được tiêm một lần bằng kim rất nhỏ. Cách này tác dụng nhanh, chỉ cần liều nhỏ.

3. Kết hợp tủy sống – ngoài màng cứng (CSE): kết hợp cả hai. Tủy sống làm tê nhanh, đồng thời có thể truyền thêm thuốc nếu cần.

Gây tê vùng được thực hiện thế nào? Bác sĩ gây mê sẽ tiêm thuốc gần các dây thần kinh ở lưng dưới để chặn khó chịu do cơn gò, khi bạn ngồi hoặc nằm nghiêng. Sau khi xem tiền sử và hỏi vài câu, bác sĩ làm tê một vùng ở lưng dưới bằng thuốc tê tại chỗ, rồi đưa kim đặc biệt vào để tìm đúng vị trí tiêm. Sau khi tiêm, bác sĩ rút kim. Thường một ống nhựa nhỏ (catheter ngoài màng cứng) được lưu lại để truyền thuốc khi cần suốt chuyển dạ.

Gây tê vùng được thực hiện khi nào? Thời điểm tốt nhất tùy đáp ứng của bạn và bé với chuyển dạ. Nếu bạn yêu cầu, nhân viên y tế sẽ liên hệ bác sĩ gây mê và cùng trao đổi nguy cơ, lợi ích và thời điểm. Bạn có thể được gây tê ngoài màng cứng, tủy sống, hoặc kết hợp — tùy sức khỏe chung và tiến triển chuyển dạ.

Gây tê vùng có ảnh hưởng đến em bé không? Nhiều nghiên cứu cho thấy gây tê vùng an toàn cho bạn và em bé.

Gây tê vùng có tác dụng sau bao lâu và kéo dài bao lâu? Gây tê ngoài màng cứng bắt đầu tác dụng trong 10–20 phút sau tiêm và giảm đau kéo dài suốt chuyển dạ, vì luôn có thể truyền thêm thuốc qua catheter. Gây tê tủy sống tác dụng ngay sau tiêm, giảm đau khoảng 2,5 giờ; nếu chuyển dạ dự kiến dài hơn, một catheter ngoài màng cứng sẽ được đặt để duy trì giảm đau.

Gây tê vùng làm tôi tê đến mức nào? Tuy giảm đau đáng kể, bạn vẫn có thể cảm nhận áp lực từ cơn gò, khi nhân viên y tế khám cổ tử cung, và khi bé xuống rất thấp trong khung chậu.

Gây tê vùng có làm chậm chuyển dạ không? Ở một số người, cơn gò có thể chậm lại sau gây tê vùng. Hầu hết thấy gây tê vùng giúp thư giãn, có thể cải thiện kiểu cơn gò và cho phép nghỉ. Tuy nhiên, một nghiên cứu trên 62.000 người sinh ở Mỹ kết luận giai đoạn II (rặn) dài hơn khoảng 30 phút với gây tê ngoài màng cứng so với không.

Nếu gây tê vùng, tôi có rặn được không? Có. Vì gây tê ngoài màng cứng cho cơ hội nghỉ, bạn có thể có nhiều năng lượng hơn để rặn. Tuy cảm giác mót rặn hơi giảm, dùng gương thường giúp bạn thấy việc mình đang làm.

Bạn vẫn có thể cảm nhận áp lực bé xuống đường sinh, nhưng nhìn chung rặn dễ chịu hơn khi có gây tê ngoài màng cứng.

Gây tê vùng có tác dụng phụ không? Bác sĩ gây mê áp dụng biện pháp phòng ngừa đặc biệt để tránh biến chứng. Tuy biến chứng hiếm, một số tác dụng phụ có thể gồm:

• Tụt huyết áp: bạn sẽ được truyền dịch tĩnh mạch, và

huyết áp được theo dõi, xử trí cẩn thận. Đôi khi có thể ảnh hưởng đến bé; khi đó thường dùng thuốc nâng huyết áp.

• Ngứa nhẹ khi chuyển dạ: nếu ngứa khó chịu, bác sĩ gây

mê có thể xử trí.

• Đau đầu: uống nước và dùng thuốc giảm đau có thể giúp. Nếu dai dẳng, báo bác sĩ gây mê để được kê thuốc khác. Đau đầu sau gây tê tủy sống là biến chứng hiếm.

• Phản ứng thuốc tê tại chỗ: hiếm nhưng có thể nghiêm trọng. Hãy báo ngay bác sĩ gây mê nếu bạn chóng mặt hoặc ù tai để được xử trí kịp thời.

Các lựa chọn thay thế gây tê vùng Đội ngũ chăm sóc cũng sẵn sàng giúp bạn các cách khác để vượt qua cơn chuyển dạ:

• Bồn nước chuyển dạ: rất hữu ích giảm khó chịu. Cảm

giác không trọng lượng hoặc áp lực nước ấm bao quanh giúp bạn dễ chịu đựng cơn gò hơn. Nếu bồn không phù hợp, cân nhắc chuyển dạ dưới vòi sen trên bóng sinh (birth ball).

• Ép đối kháng (counter pressure): nhân viên y tế, bạn đời hoặc điều dưỡng ép lên vùng lưng giúp các đợt sóng bớt khó chịu.

• Liệu pháp mùi hương: những mùi gắn với ký ức dễ chịu

có thể giúp thư giãn; cũng có mùi giúp tập trung.

• Vận động: được khuyến khích. Chỉ việc cử động, nhịp nhàng hay không, cũng giúp cải thiện cảm nhận đau.

• Khí nitơ oxit (nitrous oxide): khí hít giống ở phòng nha.

Loại dùng khi chuyển dạ ít đậm đặc hơn, nhưng làm giảm tốt lo âu và sợ hãi. Gần 90% phụ nữ đánh giá cao!

• Thuốc giảm đau nhóm opioid (narcotics): hữu ích nhất

trong chuyển dạ tích cực sớm. Vì có thể làm buồn ngủ và tiêm tĩnh mạch/bắp, chúng cũng có thể làm bé hơi buồn ngủ. Tùy bạn gần giai đoạn rặn đến đâu, chúng tôi có thể ưu tiên các cách khác — vì muốn bé chào đời bằng tiếng khóc khỏe.

• Nhạc yêu thích: nhạc giúp bình tĩnh và thư giãn. Vì

chuyển dạ phần lớn diễn ra trong tâm trí, đây có thể là điều bạn cần.

• Câu khẳng định tích cực (affirmations): dán quanh

phòng cũng giúp bạn cảm thấy an tâm, mạnh mẽ. Viết ra thẻ nhỏ và xem giữa các cơn gò.

Thông tin thêm về giảm đau khi sinh — có 40 ngôn ngữ — tại Obstetric Anaesthetists’ Association (https://www.labourpains.com/International_Translations).